Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại cuộc họp báo tại Nhà Trắng .

Câu chuyện thuế quan ở Mỹ xem ra vẫn chưa dừng lại. Sau khi phần lớn chương trình thuế trước đây bị Tòa án Tối cao Hoa Kỳ bác bỏ, chính quyền của Tổng thống Donald Trump đang tìm cách dựng lại một “khung” pháp lý mới để tiếp tục áp thuế.

Ngay sau phán quyết, ông Trump đã nâng mức thuế toàn cầu lên 15% trong ngày 22/02, cao hơn mức 10% được công bố trước đó một ngày. Động thái này cho thấy Nhà Trắng chưa có ý định lùi bước, mà ngược lại đang tăng tốc để bảo vệ chương trình thương mại của mình.

Theo các nguồn tin thân cận, chính quyền Mỹ đang chuẩn bị mở hàng loạt cuộc điều tra mới với lý do an ninh quốc gia. Những lĩnh vực có thể bị “soi” gồm pin, gang và các sản phẩm từ sắt thép, thiết bị lưới điện, viễn thông, nhựa và ống nhựa, cùng một số hóa chất công nghiệp. Nếu các cuộc điều tra kết luận hàng nhập khẩu gây rủi ro cho an ninh quốc gia, Nhà Trắng hoàn toàn có thể áp thuế theo Điều khoản 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962.

Song song đó, cơ chế “thuế đối ứng” hiện tại sẽ được dừng thu từ ngày 24/02, khi mức thuế toàn cầu 15% chính thức có hiệu lực. Tuy nhiên, theo quy định, Tổng thống chỉ có thể duy trì các mức thuế dạng này trong vòng 5 tháng. Muốn kéo dài, ông cần sự chấp thuận của Quốc hội. Nhiều khả năng ông Trump sẽ tận dụng quãng thời gian này để xây dựng các biện pháp thuế mới, thay thế cho những phần đã bị tòa tuyên là trái luật.

Tuần trước, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cũng cho biết Nhà Trắng đang cân nhắc sử dụng thêm Điều khoản 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 – công cụ thường được dùng để đáp trả các hành vi thương mại bị cho là không công bằng. Các cuộc điều tra theo hướng này có thể nhắm tới hầu hết các đối tác thương mại lớn, tập trung vào những vấn đề như dư thừa công suất công nghiệp, lao động cưỡng bức, chính sách giá dược phẩm, cách đối xử với các công ty công nghệ Mỹ, thuế dịch vụ số hay thậm chí cả các thực tiễn trong lĩnh vực thủy sản và nông sản.

Ngày 23/02, ông Trump tiếp tục cảnh báo rằng những quốc gia “dùng chiêu” trong đàm phán thương mại với Mỹ có thể phải đối mặt với mức thuế cao hơn nữa. Phát biểu này càng làm dấy lên lo ngại về nguy cơ căng thẳng thương mại leo thang.

Ở chiều ngược lại, Liên minh châu Âu đã tạm dừng quá trình phê chuẩn thỏa thuận thương mại với Mỹ, khi các nhà lãnh đạo châu Âu muốn có cái nhìn rõ ràng hơn về hướng đi chính sách thuế của Washington.

Rõ ràng, cuộc chơi thuế quan vẫn còn nhiều diễn biến phía trước – và thị trường toàn cầu sẽ phải tiếp tục theo sát từng bước đi từ Nhà Trắng.